Phố lồng đèn Lương Nhữ Học ở Chợ Lớn rộn ràng nhất vào mùa Trung thu, khi cả con đường treo kín lồng đèn từ hiên nhà ra tới giữa không trung, rồi đỏ lại một lần nữa vào dịp Tết. Muốn xem cho thoải mái thì đi vào chiều tối các ngày thường, sớm hơn rằm tháng Tám một hai tuần; muốn mua thì chọn theo người dùng: lồng đèn cho trẻ nhỏ cầm, lồng đèn treo trang trí, hay lồng đèn làm quà.
Con phố ngắn, nhưng mùa cao điểm thì người và xe chen cứng, ai cũng giơ điện thoại. Phần dưới đây giúp đi cho vui mà không phiền ai, và mua được món đáng mua.
Lương Nhữ Học mùa Trung thu trông ra sao?
Từ khoảng tháng Bảy âm lịch, các tiệm trên phố bắt đầu treo hàng mới. Càng gần rằm tháng Tám, lồng đèn càng dày, tới mức nhìn lên không thấy trời. Màu chủ đạo là đỏ, xen vàng, hồng, xanh của các loại lồng đèn hình con vật, ông sao, cá chép.
Ban ngày phố là nơi buôn bán: các tiệm giao hàng sỉ cho người bán lẻ khắp thành phố và các tỉnh, xe chở lồng đèn chất cao ra vào. Chiều tối, khi đèn bật lên, phố mới thật sự thành điểm đến của người đi xem, đi chụp ảnh.
Ngoài lồng đèn, phố còn bán đầu lân, trống, mặt nạ, đồ hoá trang và đồ trang trí lễ hội. Mùa Trung thu, tiếng trống lân thử của các đội lân lâu lâu vang lên, trẻ con đứng xem không rời mắt.
Qua rằm tháng Tám, phố lắng xuống, nhiều tiệm chuyển sang hàng trang trí khác. Gần Tết, lồng đèn đỏ, đồ trang trí Tết lại phủ đỏ con đường, nhưng không khí khác Trung thu: ít trẻ con, nhiều người mua cho nhà, cho tiệm.
Các loại lồng đèn ở phố và nên chọn loại nào
Lồng đèn giấy kiếng khung tre. Loại truyền thống: khung tre uốn hình ông sao, cá chép, con thỏ, dán giấy kiếng màu, thắp đèn cầy bên trong. Đẹp, có hồn, nhưng dễ rách và có lửa.
Lồng đèn giấy xếp. Gấp gọn được, giá mềm, treo trang trí nhiều cái một lúc rất đẹp. Không bền mưa gió.
Lồng đèn vải, lụa đỏ. Dáng tròn hoặc bầu, hay treo trước cửa nhà, cửa tiệm dịp Tết và lễ. Bền hơn giấy, dùng được nhiều năm.
Lồng đèn nhựa có pin. Có đèn, có nhạc, an toàn cho trẻ nhỏ hơn đèn cầy. Nhược điểm là ồn và mau chán.
Lồng đèn kéo quân. Loại có hình bóng xoay quanh nhờ hơi nóng của đèn. Ngày nay hiếm, tìm được là món đáng giữ.
Đầu lân cỡ nhỏ cho trẻ. Đầu lân bằng giấy bồi, nhẹ, cho trẻ chơi múa. Chọn loại vừa đầu, khung chắc.
Lồng đèn trang trí sự kiện. Loại lớn, treo sân khấu, nhà hàng, đám tiệc. Đặt trước với tiệm sỉ, nhất là mùa cao điểm.
Chọn theo người dùng. Trẻ nhỏ thì loại pin, an toàn; trẻ lớn hơn có người lớn kèm thì giấy kiếng cho đúng chất; treo nhà thì vải hoặc giấy xếp.
Lồng đèn thủ công và nghề làm lồng đèn ở Chợ Lớn
Lồng đèn giấy kiếng khung tre là một nghề thủ công thật sự. Thợ chẻ tre thành nan, uốn theo khuôn, buộc khung, rồi dán giấy kiếng từng mảng, vẽ thêm mắt, vảy, hoa văn. Một chiếc lồng đèn cá chép đẹp cần tay nghề và thời gian, khác hẳn lồng đèn nhựa đúc hàng loạt.
Ở khu Chợ Lớn có những xóm làm lồng đèn lâu năm, nổi tiếng nhất là xóm lồng đèn Phú Bình ở địa bàn quận 11 (cũ). Nhiều chiếc lồng đèn giấy kiếng bày ở Lương Nhữ Học đi ra từ những xóm như vậy.
Nghề này mỗi năm một ít người theo. Lồng đèn nhựa rẻ, tiện, hợp trẻ con thời nay; thợ thủ công phần đông đã lớn tuổi. Mỗi mùa Trung thu, người ta lại nói chuyện giữ nghề, và cách giữ thực tế nhất là chọn mua một chiếc lồng đèn làm tay khi có dịp.
Mua lồng đèn thủ công thì xem khung có chắc không, giấy dán có căng đều không, chỗ cắm đèn cầy có vững không. Một chiếc làm khéo dùng được vài mùa nếu cất kỹ, tránh ẩm.
Chọn và mang một chiếc lồng đèn giấy kiếng về nhà
Lồng đèn giấy kiếng đẹp nhưng mỏng manh. Mấy bước dưới đây giúp chiếc lồng đèn về tới nhà còn nguyên và dùng được lâu.
- Xác định ai dùng. Trẻ dưới tuổi đi học thì cân nhắc loại pin; trẻ lớn hơn có người lớn kèm thì mới chọn loại thắp đèn cầy.
- Cầm thử khung. Nhấc lên, lắc nhẹ. Khung chắc không kêu lọc cọc, các mối buộc không lỏng.
- Soi mặt giấy dưới đèn. Giấy dán căng, không nhăn, không thủng lỗ nhỏ. Lỗ nhỏ lúc thắp đèn sẽ thành chỗ cháy lan.
- Xem đế cắm đèn cầy. Đế phải nằm giữa, vững, cách xa thành giấy. Đế lệch là lồng đèn dễ bắt lửa khi trẻ đung đưa.
- Hỏi giá trước, trả giá nhẹ. Hàng thủ công có công làm, mặc cả quá tay là thiệt cho người thợ. Mua vài chiếc thì hỏi giá chung.
- Nhờ buộc dây xách hoặc lồng túi. Đừng kẹp nách hay nhét vào cốp xe. Treo trên tay lái cũng dễ bị gió làm rách.
- Cất kỹ sau mùa. Bọc giấy báo, để chỗ khô, tránh chuột gián. Năm sau lấy ra dùng tiếp vẫn đẹp.
Đi phố lồng đèn mùa cao điểm: an toàn và lịch sự
Tránh tối cuối tuần sát rằm. Đó là lúc đông nhất, người và xe chen cứng. Ngày thường, sớm hơn rằm một hai tuần, dễ đi hơn nhiều.
Gửi xe rồi đi bộ. Chạy xe vào phố mùa cao điểm là vừa kẹt vừa nguy hiểm. Gửi xe ở bãi có vé gần đó rồi đi bộ.
Nắm tay trẻ nhỏ. Trẻ mải nhìn lên lồng đèn rất dễ lạc. Dặn trẻ nếu lạc thì đứng yên ở tiệm gần nhất.
Không đứng giữa đường chụp ảnh. Muốn chụp thì nép vào chỗ trống, chụp nhanh. Phố còn xe hàng ra vào.
Hỏi trước khi chụp trong tiệm. Tiệm bày hàng để bán. Người đi chụp nhiều mà không mua là chuyện tiệm phải chịu mỗi mùa; hỏi một câu và mua một món nhỏ là cách đáp lễ.
Coi chừng lửa đèn cầy. Lồng đèn giấy thắp đèn cầy dễ bắt lửa. Trẻ nhỏ cầm phải có người lớn kèm, tránh xa rèm, quần áo.
Giữ tài sản. Giữa đám đông ngước nhìn lồng đèn, kẻ móc túi làm ăn dễ nhất. Điện thoại cầm chắc, túi để phía trước.
Mang theo túi để đựng. Lồng đèn giấy dễ móp, mang túi lớn hoặc nhờ tiệm buộc dây xách.
Câu hỏi thường gặp
Phố lồng đèn Lương Nhữ Học ở đâu?
Phố nằm ở khu Chợ Lớn, thuộc địa bàn quận 5 (cũ). Sau sắp xếp hành chính năm 2025, khu này thuộc phường mới; tra bản đồ theo tên đường Lương Nhữ Học là tìm được.
Phố lồng đèn đẹp nhất vào lúc nào?
Chiều tối những ngày trước rằm tháng Tám, khi đèn bật lên. Muốn đỡ đông thì đi ngày thường, sớm hơn rằm một hai tuần.
Phố lồng đèn có bán quanh năm không?
Có, nhưng hàng và không khí thay đổi theo mùa. Ngoài Trung thu và Tết, phố bán đồ trang trí lễ hội, đầu lân, đồ hoá trang, ít rực rỡ hơn.
Lồng đèn nào an toàn cho trẻ nhỏ?
Lồng đèn dùng pin an toàn hơn lồng đèn thắp đèn cầy. Nếu cho trẻ cầm lồng đèn giấy có lửa thì người lớn phải kèm sát.
Có thể đặt lồng đèn số lượng lớn ở đây không?
Được, nhiều tiệm bán sỉ và nhận đặt cho sự kiện, trường học, nhà hàng. Nên đặt sớm trước mùa cao điểm vì gần rằm hàng đẹp hết nhanh.
Lồng đèn giấy kiếng làm tay khác gì lồng đèn nhựa?
Lồng đèn giấy kiếng làm từ nan tre và giấy màu, mỗi chiếc làm tay nên có hồn hơn. Lồng đèn nhựa đúc hàng loạt, bền và an toàn hơn cho trẻ nhỏ nhưng ít nét thủ công.
