Các tiệm đồ cúng ở Chợ Lớn bán đủ thứ cho bàn thờ và nghi lễ theo nếp người Hoa: nhang vòng treo trên trần, nhang cây, đèn cầy đỏ đủ cỡ, giấy tiền vàng bạc, đồ thờ bằng đồng, bằng sứ, và đồ mã giấy đủ hình dạng. Mua cho đúng là mua theo dịp cúng và theo nếp của chính gia đình mình; đừng mua theo lời gieo lo của người bán.
Tiệm đồ cúng nằm rải khắp Chợ Lớn, dày nhất quanh các chợ và các hội quán, chùa miếu. Bước vào một tiệm, người lạ thấy một bức tường đỏ vàng; người trong nghề thấy cả một hệ thống: món nào cho ông bà, món nào cho Thần Tài, món nào cho ngày vía, món nào cho tháng cô hồn.
Những món chính trong một tiệm đồ cúng người Hoa
Nhang vòng. Nhang cuộn thành vòng xoắn, treo lơ lửng, cháy rất lâu. Ở các hội quán, chùa Bà, những vòng nhang treo kín trần là hình ảnh quen thuộc; người ta treo để cầu an, cầu buôn bán thuận.
Nhang cây. Nhiều cỡ, nhiều màu chân. Nhang thắp hằng ngày khác nhang to dùng cho dịp lễ lớn.
Đèn cầy đỏ. Từ cây nhỏ tới cây lớn như cổ tay, có cây in hình rồng phượng. Đèn cầy lớn thường dùng dịp Tết, ngày vía, lễ cưới.
Giấy tiền vàng bạc. Người Hoa gọi chung là kim ngân. Có nhiều loại cho từng đối tượng cúng: thần linh, tổ tiên, cô hồn. Người trong nhà thường biết dùng loại nào.
Đồ mã. Nhà, xe, quần áo, vật dụng bằng giấy để đốt cho người đã khuất. Dùng nhiều vào Thanh minh, rằm tháng Bảy và ngày giỗ.
Đồ thờ. Lư hương, chân đèn, ống cắm nhang, đĩa, ly nhỏ, bài vị. Có đồ đồng, đồ sứ, đồ gỗ, nhiều cấp giá.
Tượng thờ. Thần Tài, Thổ Địa, Quan Công, Bà Thiên Hậu. Thỉnh tượng là việc nghiêm túc, nhiều nhà hỏi người lớn hoặc nhà chùa trước.
Giấy đỏ, câu đối, bùa trấn. Bán quanh năm và dày lên mùa Tết. Chữ trên giấy đỏ là lời chúc, lời cầu, không phải trang trí suông.
Cúng gì vào dịp nào: lịch của tiệm đồ cúng
Tiệm đồ cúng sống theo lịch âm. Ngày rằm và mùng một mỗi tháng là ngày đông khách quen, nhà nào cũng thay nhang, thay đèn, cúng hoa quả. Tiệm sỉ giao hàng cho các tiệm nhỏ từ trước đó vài ngày.
Tết là mùa lớn nhất: nhang to, đèn cầy lớn, giấy đỏ, câu đối, đồ thờ mới thay đồ cũ. Sau Tết là rằm tháng Giêng, người Hoa gọi là Nguyên Tiêu, các hội quán, chùa Bà đông người tới thắp nhang.
Thanh minh là dịp tảo mộ, người ta mua giấy tiền, đồ mã mang ra mộ. Tháng Bảy âm lịch là tháng cô hồn, rằm tháng Bảy người Hoa ở Chợ Lớn cúng lớn ngoài sân, trước cửa tiệm, với giấy tiền và đồ cúng dành cho người khuất không nơi nương tựa.
Ngoài ra còn những ngày vía riêng, như vía Bà Thiên Hậu, vía Quan Công, vía Thần Tài đầu năm. Mỗi nhà, mỗi tiệm giữ một số ngày theo nếp riêng; tiệm đồ cúng nắm lịch này và chuẩn bị hàng từ sớm.
Mua đồ cúng lần đầu: làm sao cho phải phép
Người trẻ ra ở riêng, hoặc người mới lo việc cúng kiếng trong nhà, thường lúng túng ở tiệm đồ cúng. Thứ tự dưới đây giúp mua đúng và đủ.
- Hỏi người lớn trong nhà trước. Mỗi gia đình một nếp: cúng ai, dùng loại giấy tiền nào, đặt đồ thờ ra sao. Nếp nhà là chuẩn đầu tiên.
- Nói rõ dịp cúng với người bán. Cúng rằm, cúng Thần Tài, cúng giỗ hay tảo mộ, mỗi việc một bộ đồ khác nhau.
- Mua vừa đủ. Giấy tiền, đồ mã nhiều không làm việc cúng thêm thành tâm. Mua đủ dùng là được.
- Chọn đồ thờ theo không gian bàn thờ. Đo bàn thờ trước khi mua lư hương, chân đèn. Đồ quá to chiếm chỗ, quá nhỏ trông lọt thỏm.
- Kiểm tra nhang, đèn cầy. Nhang không gãy, đèn cầy không nứt, tim đèn ngay. Hàng để lâu ẩm thì khó cháy.
- Hỏi cách dùng nếu chưa biết. Người bán lâu năm sẵn lòng chỉ thắp mấy cây, đốt giấy tiền lúc nào, treo nhang vòng ra sao.
- Gói riêng đồ dễ vỡ. Đồ sứ, tượng nhờ gói kỹ, có hộp thì xin hộp.
Chiêu gieo lo ở tiệm đồ cúng và cách giữ bình tĩnh
"Nhà có chuyện thì phải cúng bộ này." Người bán nghe khách kể chuyện không may rồi giới thiệu bộ đồ cúng giải hạn giá cao. Chuyện tâm linh là của mỗi nhà; hỏi người lớn hoặc nhà chùa quen trước khi chi.
"Năm nay tuổi này phải đổi đồ thờ." Đồ thờ còn tốt thì không bắt buộc thay. Thay vì lời của người bán, hãy theo nếp nhà.
"Mua nhiều mới linh." Không có nếp cúng nào đo lòng thành bằng số lượng giấy tiền.
Bán tượng với lời hứa may mắn. Tượng là đồ thờ, không phải bùa đổi vận. Lời hứa càng to thì càng nên dè dặt.
Đồ "khai quang" giá cao. Nghi thức này thường do nhà chùa, người có uy tín làm. Mua đồ đã "khai quang" ở tiệm thì hỏi rõ ai làm, làm thế nào.
Giục mua trước ngày vía. "Mai hết hàng." Đồ cúng thông dụng hiếm khi hết, đi tiệm khác vẫn có.
Tôn trọng nhưng không cả nể. Có thể cảm ơn, nói về hỏi lại người nhà, rồi đi. Người bán đàng hoàng không ép.
Đốt vàng mã và an toàn trong phố cũ
Phố cũ Chợ Lớn nhà sát nhà, nhiều tiệm chứa hàng giấy, vải, nhựa. Mùa rằm tháng Bảy và Tết, chuyện đốt giấy tiền trước cửa diễn ra cùng lúc ở rất nhiều nơi. Một lò đốt đặt sai chỗ, một cơn gió thổi tàn lửa bay lên mái hiên là đủ thành chuyện lớn.
Cách làm an toàn là đốt trong lò hoặc thùng kim loại có nắp chắn, đặt xa cửa, xa dây điện, xa hàng hoá dễ cháy; luôn có người trông cho tới khi tàn hẳn, và để sẵn một xô nước. Đừng đốt khi gió lớn, đừng để trẻ con nghịch lửa.
Nhiều nơi đã có quy định hạn chế đốt vàng mã ở nơi công cộng, trong khu di tích, và nhiều chùa, hội quán đã bố trí lò đốt riêng hoặc khuyến khích giảm đốt. Tới chùa, hội quán thì làm theo hướng dẫn tại chỗ.
Nhang vòng treo trong nhà cũng phải để ý: treo xa rèm, xa trần gỗ, bên dưới có khay hứng tàn. Đèn cầy lớn đặt trên đế vững, không để cháy qua đêm khi không có người.
Câu hỏi thường gặp
Nhang vòng là gì và treo để làm gì?
Nhang vòng là nhang cuộn xoắn thành vòng, treo lơ lửng và cháy rất lâu. Người Hoa treo nhang vòng ở hội quán, chùa Bà hoặc trong nhà để cầu an, cầu buôn bán thuận lợi.
Mua đồ cúng ở Chợ Lớn có rẻ hơn nơi khác không?
Chợ Lớn có nhiều tiệm sỉ nên đồ cúng đa dạng và giá thường dễ chịu, nhất là khi mua số lượng. Tuy vậy, khác biệt lớn nhất là ở chủng loại, có những món theo nếp người Hoa khó tìm ở nơi khác.
Rằm tháng Bảy người Hoa ở Chợ Lớn cúng gì?
Rằm tháng Bảy là dịp cúng cô hồn lớn, thường bày ngoài sân, trước cửa nhà, cửa tiệm với giấy tiền, đồ ăn, gạo muối. Mỗi nhà một nếp; nên hỏi người lớn trong gia đình về cách làm.
Thỉnh tượng Thần Tài, Thổ Địa cần lưu ý gì?
Chọn cỡ tượng hợp với bàn thờ, nét tượng hài hoà, rồi theo nếp nhà hoặc hỏi nhà chùa quen về cách an vị. Đừng mua vì những lời hứa may mắn của người bán.
Đốt vàng mã ở nhà phố thế nào cho an toàn?
Đốt trong lò hoặc thùng kim loại có nắp chắn, xa cửa, xa dây điện và hàng dễ cháy, có người trông và sẵn nước. Không đốt khi gió lớn.
Có cần mua đồ cúng thật nhiều mới đủ lễ?
Không. Đồ cúng đủ theo nếp nhà là được, lòng thành không đo bằng số lượng. Mua nhiều chỉ tốn kém và tăng nguy cơ cháy khi đốt.
