Lần đầu đi lấy hàng sỉ ở chợ Bình Tây, cần mang theo ba thứ: danh sách hàng có số lượng dự tính, tiền mặt cộng tài khoản chuyển khoản, và một phương án chở hàng về. Tới sạp thì hỏi rõ mua bao nhiêu mới tính giá sỉ, kiểm hàng ngay tại chỗ, xem hạn dùng và nhãn. Chuyến đầu nên lấy ít mặt hàng, coi như đi học giá.
Nhiều người mở tiệm tạp hoá, sạp bánh kẹo ở quê hay ở chợ khu phố đều đã từng lên Bình Tây lấy chuyến hàng đầu tiên với tâm trạng hồi hộp. Chuyến đó thường lỗ một chút vì mua hớ vài món, mua dư vài món. Phần dưới đây giúp chuyến đầu bớt học phí.
Chuẩn bị gì trước khi đi lấy hàng?
Danh sách hàng theo mức bán được. Ghi món nào, mỗi món bán được bao nhiêu trong một tuần ở tiệm mình. Không có con số này thì dễ mua theo cảm hứng.
Ảnh sản phẩm khách hay hỏi. Chụp sẵn bao bì những món khách quen hỏi. Đưa ảnh cho người bán nhanh hơn tả bằng lời.
Tiền mặt và chuyển khoản. Phần lớn sạp nhận chuyển khoản, nhưng có lúc sóng yếu, có sạp vẫn quen tiền mặt. Mang cả hai, chia tiền ra nhiều chỗ.
Sổ tay hoặc ghi chú điện thoại. Ghi sạp nào, món gì, giá bao nhiêu, tính theo thùng hay theo lốc. Về nhà mới so được.
Túi lớn, dây thun, áo mưa. Dây thun buộc hàng lên xe, áo mưa hoặc tấm nilon che hàng giấy. Mưa bất chợt làm ướt thùng là mất giá cả lô.
Phương án chở hàng. Tự chở bằng xe máy, thuê ba gác, gọi xe tải nhỏ hay gửi chành. Biết trước để khỏi mua quá sức chở.
Xem giờ chợ. Lấy hàng thì đi sớm. Tới trưa nhiều sạp bận nghỉ, chiều thì bận đóng kiện cho mối.
Đi cùng người quen nghề nếu được. Một người đã lấy hàng vài năm đi cùng chuyến đầu đáng giá hơn mọi bài hướng dẫn.
Giá sỉ ở chợ được tính thế nào?
Giá sỉ không phải một con số cố định. Nó đi theo đơn vị: thùng, lốc, bịch, chục, ký. Cùng một món bánh, mua lẻ một gói một giá, mua một lốc một giá, mua nguyên thùng một giá khác. Câu hỏi đầu tiên ở sạp nên là "lấy bao nhiêu thì tính giá sỉ", chứ không phải "cái này bao nhiêu".
Giá còn đi theo độ quen. Người bán ở Chợ Lớn gọi khách quen là "mối", và giá cho mối thường tốt hơn, có khi được ghi sổ trả sau. Khách lạ lần đầu không có những thứ đó, phải trả tiền ngay, và chuyện đó hoàn toàn bình thường. Lấy đều đặn vài tháng ở một sạp thì tự nhiên sẽ thành mối.
Có một chiêu nên biết: báo giá rất thấp nhưng kèm điều kiện số lượng rất cao, hoặc báo giá thấp cho món mình hỏi rồi bù bằng giá cao ở món đi kèm. Cách tránh là luôn hỏi lại đơn vị tính, rồi cộng tổng cả hoá đơn chứ đừng nhìn từng món.
Đừng mặc cả từng đồng ở giờ cao điểm. Người bán đang có cả chục khách chờ, mặc cả dai dễ bị cho qua. Muốn thương lượng thì quay lại lúc thưa, hoặc thương lượng bằng số lượng: lấy nhiều hơn để được giá tốt hơn.
Tại sạp: trình tự để mua không sót, không sai
Thứ tự này giúp tránh hai lỗi hay gặp nhất của người mới: nhận thiếu hàng và nhận hàng khác với hàng đã xem.
- Hỏi giá ba sạp trước khi mua. Vòng đầu chỉ hỏi và ghi chép. So xong mới quyết định sạp nào.
- Chốt đơn vị và số lượng. Nói rõ bao nhiêu thùng, mỗi thùng bao nhiêu gói. Nhờ người bán đọc lại.
- Xem hạn sử dụng. Mở một thùng ra xem ngày sản xuất, hạn dùng. Hàng sắp hết hạn bán không kịp là lỗ.
- Xem nhãn phụ tiếng Việt. Hàng nhập khẩu bày bán hợp pháp phải có nhãn phụ tiếng Việt. Thiếu nhãn phụ thì mình bán lại cũng gặp rủi ro.
- Hỏi về hoá đơn. Cần hoá đơn cho việc kinh doanh thì nói ngay từ đầu, vì có sạp chỉ xuất khi được yêu cầu trước và giá có thể khác.
- Kiểm số lượng khi đóng kiện. Đứng nhìn lúc người bán đếm và đóng. Hàng đóng sẵn từ trong kho thì mở một thùng ra đối chiếu.
- Nhận toa, giữ toa. Toa ghi món, số lượng, giá. Giữ lại để về nhà đối chiếu và để lần sau hỏi lại đúng món.
- Thanh toán rồi chụp lại giao dịch. Chuyển khoản thì ghi nội dung rõ ràng, chụp màn hình. Trả tiền mặt thì đếm trước mặt người bán.
Chở hàng về: tự chở, thuê ba gác hay gửi chành?
Lượng hàng vài thùng thì tự chở bằng xe máy được, nhưng phải cột chắc, không chất quá cao che tầm nhìn, không để thùng chìa ra hai bên. Những con đường quanh chợ đông xe, một thùng hàng rơi giữa đường là chuyện nguy hiểm cho cả mình lẫn người khác.
Hàng nhiều hơn thì thuê ba gác hoặc xe tải nhỏ. Quanh chợ luôn có người chở hàng thuê; nói rõ điểm đến, số kiện, và thoả thuận giá trước khi chất hàng lên. Đếm kiện lúc chất và lúc dỡ.
Người ở tỉnh thì gửi chành. Sạp quen thường biết chành nào đi tuyến nào và có thể nhờ người chở kiện tới chành giúp. Ghi rõ tên, số điện thoại người nhận trên thùng, chụp ảnh kiện trước khi giao cho chành, và giữ biên nhận gửi hàng.
Dù chở cách nào, hàng dễ vỡ, dễ móp như bánh hộp, đồ thuỷ tinh phải đóng riêng và ghi chú lên thùng. Hàng giấy phải bọc nilon nếu có khả năng mưa.
Sai lầm của chuyến lấy hàng đầu tiên
Mua quá nhiều mặt hàng. Mỗi thứ một ít, vốn chia mỏng, món nào cũng thiếu và món nào cũng tồn. Chuyến đầu nên tập trung vào vài món chắc bán.
Ham hàng rẻ không nhãn. Rẻ hơn mặt bằng một khúc lớn thường có lý do: hàng trôi nổi, cận date, thiếu nhãn. Bán lại là rủi ro của mình.
Không tính chi phí chở. Tiền ba gác, tiền chành, tiền xăng cộng vào giá vốn. Bỏ qua khoản này thì tưởng lời mà thật ra hoà.
Tin người mời lấy hàng ở cổng. Người đứng cổng mời "lấy hàng giá gốc" có khi là người dẫn mối ăn hoa hồng. Tự đi hỏi các sạp vẫn chắc hơn.
Không xem hàng thật trước khi đóng. Hàng mẫu bày trên sạp đẹp, hàng trong kho có thể khác lô. Mở một thùng ra xem là đủ.
Để túi tiền ở túi sau. Chợ đông là chỗ của kẻ móc túi. Tiền để túi trước, chia nhiều chỗ, điện thoại cầm chắc.
Không ghi chép. Về nhà quên mất sạp nào bán món nào giá bao nhiêu, lần sau lại bắt đầu từ đầu.
Hứa lấy đều rồi không quay lại. Người bán nhớ mặt khách. Hứa hẹn để được giá rồi biến mất thì lần sau khó được tin.
Câu hỏi thường gặp
Lấy hàng ở chợ Bình Tây có cần giấy phép kinh doanh không?
Đi mua hàng thì không cần. Nhưng khi mở tiệm bán lại, việc đăng ký kinh doanh, thuế, hoá đơn chứng từ là chuyện của mình; nên hỏi cơ quan thuế hoặc bộ phận đăng ký kinh doanh nơi mình mở tiệm.
Mua bao nhiêu thì được tính giá sỉ?
Tuỳ sạp và tuỳ món, thường tính theo thùng, lốc hoặc ký. Hỏi thẳng câu "lấy bao nhiêu thì tính giá sỉ" ngay từ đầu để khỏi hiểu lầm.
Khách mới có được ghi sổ trả sau không?
Thường là không. Ghi sổ là chuyện của khách quen đã lấy hàng đều đặn một thời gian. Khách mới nên trả tiền ngay và giữ toa.
Hàng lấy về bị lỗi thì đổi được không?
Tuỳ thoả thuận với sạp. Hỏi rõ chính sách đổi trả trước khi mua, giữ toa và chụp ảnh lỗi ngay khi mở hàng để làm căn cứ.
Có nên lấy hàng qua điện thoại thay vì đi chợ?
Khi đã thành mối và tin nhau thì đặt hàng qua điện thoại rất tiện. Lần đầu nên tới tận nơi để xem hàng, biết mặt người bán và hiểu cách họ làm ăn.
Lấy hàng ở Bình Tây có rẻ hơn ở đại lý không?
Nhiều món rẻ hơn vì chợ là đầu mối, nhưng không phải món nào cũng vậy. Một số hàng có đại lý phân phối riêng, giá ở đó có khi tốt hơn và có hoá đơn rõ ràng.
