Chợ sỉ Chợ Lớn đông nhất trong khoảng từ tờ mờ sáng tới giữa buổi sáng. Hàng về từ đêm, rạng sáng là giờ của mối tỉnh và chủ tiệm tạp hoá lên lấy hàng, giữa trưa chợ chùng xuống, còn chiều là lúc gom kiện gửi chành xe đi các tỉnh. Người lấy hàng nên tới sớm; người chỉ muốn đi xem nên tới giữa buổi sáng cho dễ thở.
Nắm được nhịp này thì đỡ được nhiều chuyện: đỡ tới nơi thấy sạp đóng, đỡ đứng giữa lối giờ cao điểm bị nhắc tránh, đỡ hỏi giá đúng lúc người bán đang ăn cơm. Mỗi khung giờ dưới đây kể từ góc nhìn của người trong chợ.
Đêm khuya: chợ chưa mở nhưng hàng đã về
Người đi đường đêm qua khu Chợ Lớn hay ngạc nhiên vì thấy đèn vẫn sáng quanh các chợ sỉ. Xe tải lớn chỉ được vào nội đô theo khung giờ quy định, nên phần lớn hàng về ban đêm. Kiện bánh kẹo, bao đồ khô, thùng hàng nhựa được đổ xuống mặt đường, người bốc vác chia về từng sạp theo tờ toa ghi sẵn.
Chữ "toa" ở đây là tờ phiếu giao hàng viết tay, ghi sạp nào nhận bao nhiêu kiện. Người buôn lâu năm đọc toa nhanh như đọc báo; khách lạ nhìn vào chỉ thấy một mớ số và chữ viết tắt.
Giờ này không phải giờ của khách. Có đi ngang thì đứng xa mà xem, đừng tiến vào giữa đống kiện hàng. Người làm ca đêm đang chạy đua với giờ mở chợ, chẳng ai có thời gian trả lời câu hỏi.
Cũng nên biết đêm là giờ nhạy cảm về an toàn: hàng nằm ngoài đường, nhiều người lạ qua lại. Các sạp có người trông hàng thâu đêm, và họ để ý người lảng vảng. Khách tò mò đứng lâu dễ bị hiểu lầm.
Rạng sáng tới giữa buổi sáng: giờ vàng của người lấy hàng
Mối tỉnh tới sớm nhất. Người buôn từ các tỉnh lên bằng xe khách đêm hoặc tự lái xe hàng, tới nơi khi trời còn tối, lấy hàng xong là kịp về bán trong ngày.
Sạp mở sớm hơn giờ chợ chính thức. Nhiều sạp sỉ mở cửa từ rất sớm để kịp giao cho mối quen, trước cả lúc cổng chợ đông khách lẻ. Muốn biết sạp mình cần mở lúc nào thì hỏi trực tiếp lần đầu tới.
Lúc này giá ít mặc cả. Người bán đang bận, giá sỉ đã đưa ra là gần như chốt. Ai muốn ngồi trả từng đồng thì nên đợi giờ thưa.
Hàng mới về chọn được. Đồ khô, bánh kẹo đợt mới về thường đẹp nhất vào sáng sớm. Tới trễ thì hàng đẹp đã vào túi mối quen.
Lối đi thành đường vận chuyển. Xe đẩy, ba gác, người vác bao chạy liên tục. Đi bộ phải nép, nghe tiếng "tránh tránh" là bước sang bên ngay.
Ăn sáng quanh chợ là một phần của nhịp. Các xe đồ ăn quanh chợ phục vụ người bán và người bốc vác từ sớm. Ngồi đó mười phút là nghe được giá cả, hàng về, chuyện mối nào lấy nhiều.
Gửi xe khó hơn sau khi trời sáng hẳn. Bãi gần chợ đầy nhanh vào giữa buổi sáng. Tới sớm thì chỗ gửi xe dễ tìm hơn.
Giữa buổi sáng là lúc thưa dần. Đợt khách sỉ sớm vãn, khách lẻ vào. Người tham quan và người mua ít đến giờ này là vừa.
Giữa trưa: chợ nghỉ mà không đóng
Khoảng gần trưa, chợ đổi nhịp thấy rõ. Tiếng rao thưa đi, người bán gọi cơm hộp hoặc ra xe đồ ăn quen, có người ngả lưng trên mấy bao hàng hay chiếc ghế xếp. Chợ vẫn mở, khách hỏi vẫn bán, nhưng không ai vồ vập.
Đây là giờ thuận để hỏi chuyện, nếu biết cách. Người bán bớt bận nên sẵn lòng giải thích hàng loại này khác loại kia ở đâu, mối nào hay lấy gì. Đổi lại, mình đừng bắt họ lục cả chồng thùng ra chỉ để xem cho biết.
Nắng trưa ở các con đường quanh chợ rất gắt, nhất là mùa khô. Người đi xem nên ở trong lòng chợ hoặc dưới mái hiên, mang theo nước, và hạn chế đi bộ vòng ngoài vào giờ này.
Một chi tiết người quen chợ đều biết: buổi trưa là lúc dễ được người bán "nói thật" nhất về chất lượng hàng, vì họ không vội. Ai cần học nghề lấy hàng thì giờ trưa là giờ học.
Mỗi khung giờ hợp với ai?
Bảng dưới đây không ghi giờ chính xác vì mỗi chợ, mỗi sạp một khác; chỉ ghi nhịp chung để chọn lúc đi.
| Khung giờ | Chuyện gì đang diễn ra | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Đêm khuya | Xe hàng về, bốc dỡ, chia toa | Không ai ngoài người làm nghề |
| Tờ mờ sáng | Mối tỉnh lấy hàng, sạp sỉ mở sớm | Người lấy hàng số lượng lớn |
| Sáng sớm tới giữa buổi | Đông nhất, lối đi chật | Chủ tiệm nhỏ, người lấy hàng có kinh nghiệm |
| Giữa buổi sáng | Khách sỉ vãn, khách lẻ vào | Người mua ít, người tham quan |
| Trưa | Người bán nghỉ, chợ thưa | Người muốn hỏi chuyện, học hàng |
| Chiều | Gom kiện, gửi chành, dọn sạp dần | Người cần gửi hàng đi tỉnh |
Mùa cận Tết thì gần như không có khung giờ thưa; ngày thường mới đọc nhịp được như bảng trên.
Buổi chiều: giờ của chành xe và người gửi hàng
Chành là gì? Chành là điểm nhận gửi hàng đi tỉnh, gom kiện từ nhiều sạp rồi chất lên xe khách hoặc xe tải theo tuyến. Người Chợ Lớn nói "gửi chành" như nói gửi bưu điện.
Chiều là giờ chốt chuyến. Nhiều chuyến xe hàng đi tỉnh chạy chiều tối. Kiện phải tới chành trước giờ chốt, trễ là nằm lại một đêm.
Sạp gom hàng cho mối từ trưa. Mối gọi điện đặt hàng buổi sáng, chiều sạp đóng kiện, ghi tên mối và tên chành lên thùng rồi cho ba gác chở đi.
Kiện phải ghi rõ ràng. Tên người nhận, số điện thoại, tuyến xe ghi bằng bút lông to trên ít nhất hai mặt thùng. Thiếu một dòng là kiện dễ thất lạc.
Người mua lẻ nên tránh giờ này. Sạp đang bận đóng kiện, hỏi mua vài món nhỏ thường bị trả lời qua loa.
Sạp dọn từ từ chứ không đóng một lượt. Có sạp phủ bạt sớm, có sạp bán tới chập tối. Đừng thấy vài sạp đóng mà nghĩ cả chợ đã nghỉ.
Mưa chiều làm đổi kế hoạch. Mùa mưa, cơn mưa chiều có thể làm vài đoạn đường quanh chợ đọng nước, nhất là khi trùng con nước lớn. Hàng giấy phải bọc nilon trước khi chở đi.
Mấy chuyện về giờ giấc người mới hay hiểu sai
Giờ trên mạng chưa chắc là giờ của sạp mình cần. Giờ mở cửa chung của chợ khác với giờ từng sạp buôn bán. Sạp sỉ có thể đã bán xong trước khi khách lẻ tới.
Chủ nhật không phải ngày vắng. Nhiều người đi làm chỉ rảnh cuối tuần nên đổ về mua lẻ, chợ vẫn đông theo kiểu khác.
Ngày rằm, mùng một đông hàng cúng. Theo lịch âm, những ngày này các sạp nhang đèn, hoa quả, đồ cúng đông hơn hẳn.
Mấy ngày đầu năm nhiều sạp nghỉ. Sạp mở hàng lại vào ngày chủ sạp chọn, không đồng loạt. Đi chợ đầu năm nên hỏi trước.
Tới sớm không đồng nghĩa giá rẻ hơn. Tới sớm là được chọn hàng, còn giá phụ thuộc số lượng và độ quen.
Giờ trưa không phải giờ đóng cửa. Chợ thưa nhưng vẫn bán. Người mới hay bỏ về vì tưởng hết giờ.
Mỗi chợ một nhịp. Chợ đồ khô, chợ vải, chợ hoá chất không đông cùng một giờ. Đi chợ nào thì hỏi nhịp chợ đó.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Bình Tây mở cửa lúc mấy giờ?
Chợ mở từ sáng sớm và tan dần vào chiều, nhưng giờ cụ thể của từng sạp khác nhau. Sạp sỉ thường mở sớm hơn giờ khách lẻ hay tới; muốn chắc thì hỏi trực tiếp sạp mình định lấy hàng.
Đi chợ sỉ lúc nào để được hàng đẹp?
Sáng sớm, lúc hàng đợt mới vừa bày ra. Tới trễ thì hàng đẹp thường đã được để riêng cho mối quen.
Buổi trưa đi chợ Bình Tây có được không?
Được, chợ vẫn bán và thưa người hơn. Chỉ nên lưu ý trời nắng gắt ở vòng ngoài và người bán đang nghỉ nên không vồ vập.
Gửi chành đi tỉnh nên đóng hàng lúc nào?
Nên đóng kiện và chở tới chành từ đầu buổi chiều để kịp chuyến chiều tối. Hỏi chành giờ chốt nhận hàng của tuyến mình cần, vì mỗi tuyến một giờ.
Chợ sỉ Chợ Lớn có họp ban đêm không?
Ban đêm chủ yếu là giờ nhận và chia hàng, không phải giờ bán cho khách. Có một số điểm bán quanh chợ hoạt động khuya, nhưng không nên coi đó là chợ đêm để tham quan.
Ngày nào trong tháng chợ đông nhất?
Ngoài mùa Tết, những ngày trước rằm và mùng một âm lịch thường đông ở khu hàng cúng.
