Bánh người Hoa ở Chợ Lớn mua làm quà: chọn loại nào, giữ ra sao

Bánh người Hoa ở Chợ Lớn hợp làm quà nhất là bánh pía, bánh lão bà, bánh hạnh nhân, bánh tổ dịp Tết và bánh trung thu theo mùa; bánh bao thì ngon nhất trong ngày, không hợp mang xa. Chọn bánh theo dịp tặng, theo hạn dùng và theo quãng đường, vì những loại có nhân trứng muối, thịt, lạp xưởng giữ được ngắn hơn nhiều so với loại nhân đậu, nhân mứt.

Mỗi bang có món bánh riêng. Bánh pía là của người Triều, bánh lão bà và bánh hạnh nhân là của người Quảng, bánh tổ thì Triều, Quảng, Phúc Kiến nhà nào cũng làm ngày Tết. Các lò bánh ở Chợ Lớn nhiều nơi truyền mấy đời, giữ khuôn, giữ công thức như giữ chữ tín.

Bài này đi qua từng loại bánh, cách chọn theo dịp và cách giữ bánh khi đi đường xa, kể cả khi mang ra nước ngoài.

Bánh nào là của bang nào?

Bánh pía là dấu của người Triều Châu. Chữ pía là cách đọc tiếng Triều của chữ bính, nghĩa là bánh. Vỏ bánh nhiều lớp mỏng cán bằng mỡ và bột, nướng lên xốp tơi; nhân đậu xanh, khoai môn, có loại thêm sầu riêng, lòng đỏ trứng muối, mỡ đường. Bánh pía nổi tiếng nhất của miền Tây cũng do người Triều làm ra.

Bánh lão bà là của người Quảng. Tên gọi nghe vui, nghĩa là "bánh bà xã", gắn với một tích truyền miệng về người vợ làm bánh nuôi chồng. Vỏ bánh cũng nhiều lớp, nhân là mứt bí đao trắng sên với đường, có loại thêm mè, dừa. Ăn ngọt dịu, không ngấy như bánh pía nhân mỡ.

Bánh hạnh nhân, bánh tròn giòn bở rắc hạnh nhân, cũng của người Quảng, quen thuộc ở Quảng Châu, Ma Cao. Bánh bao xá xíu, bánh bao kim sa là bánh điểm tâm của tiệm ẩm trà, bán kèm ở nhiều lò.

Bánh tổ, Hán Việt là niên cao, là bánh của ngày Tết: bột nếp với đường, hấp thành khối dẻo. Chữ cao đồng âm với chữ cao là lên cao, nên bánh tổ mang ý năm sau hơn năm trước. Người Hoa cúng bánh tổ, ăn bánh tổ, và tặng nhau bánh tổ trong những ngày giáp Tết.

Từng loại bánh và cách chọn

Bánh pía nhân đậu. Giữ được lâu hơn các loại có trứng muối. Vỏ bóc lớp mỏng không vụn bột là vỏ cán khéo.

Bánh pía trứng muối, sầu riêng. Ngon đậm nhưng hạn ngắn. Hỏi hạn dùng in trên gói và cách giữ, nhất là khi trời nóng.

Bánh lão bà. Nhân bí đao trong và dẻo, không khô cứng. Hợp làm quà cho người lớn tuổi thích ngọt dịu.

Bánh hạnh nhân. Giòn bở, dễ vỡ. Chọn hộp cứng, xếp chặt. Để ra không khí ẩm vài giờ là mềm, mất giòn.

Bánh tổ. Mùa Tết mới làm nhiều. Bánh để lâu thì cứng lại, người Hoa cắt lát nhúng trứng chiên, ăn càng ngon.

Bánh củ cải, bánh khoai môn. Nhiều lò làm dịp Tết, bán theo khuôn. Có lạp xưởng, tôm khô, cần giữ lạnh, không hợp đi đường xa ngày nóng.

Bánh trung thu. Mùa tháng Tám âm lịch. Kiểu Quảng nướng vỏ nâu bóng, nhân thập cẩm, hạt sen, đậu xanh, có lòng đỏ trứng muối.

Bánh bao. Ngon nhất khi còn nóng. Mua làm quà cho nhà gần thì được, mang xa không đáng.

Mua ở lò lâu năm hay quầy chợ. Lò ra bánh theo mẻ, biết được ngày làm. Quầy chợ tiện nhưng nên hỏi kỹ bánh nhập từ đâu, làm ngày nào.

Chọn bánh theo dịp tặng

Gợi ý dưới đây dựa trên tập quán chung; mỗi nhà, mỗi bang có thể có lệ riêng.

Giữ bánh khi mang đi xa

Kẻ thù của bánh vỏ nhiều lớp là hơi ẩm. Bánh pía, bánh lão bà, bánh hạnh nhân để trong túi ni lông kín lúc còn ấm sẽ đổ mồ hôi, vỏ mềm, có khi mốc sau vài ngày. Mua bánh mới ra lò thì để nguội hẳn rồi mới đóng.

Kẻ thù thứ hai là nóng. Xe khách, cốp xe máy giữa trưa có thể nóng hơn nhiều so với ngoài trời; nhân trứng muối, sầu riêng, mỡ đường dễ hỏng mùi. Đi đường xa thì để bánh trong túi giữ nhiệt, tránh cốp xe, và chọn loại nhân đậu, nhân mứt.

Mang bánh ra nước ngoài thì có thêm chuyện cửa khẩu. Nhiều nước hạn chế hoặc cấm mang thực phẩm có thịt, trứng, sữa, mỗi nước một quy định và có thể đổi theo thời gian. Bánh trung thu nhân lòng đỏ trứng, bánh có lạp xưởng hay bị giữ lại. Trước chuyến đi, xem quy định của nước đến trên trang chính thức hoặc hỏi hãng bay; khai báo trung thực khi được hỏi.

Cuối cùng là hạn dùng. Bánh lò thủ công thường ít chất bảo quản nên hạn ngắn. Hỏi lò ngày làm và hạn dùng, ghi ra gói nếu gói không có, và dặn người nhận ăn sớm.

Những lỗi hay gặp khi mua bánh làm quà

Mua quá sớm trước ngày đi. Bánh để ba bốn ngày ở nhà rồi mới mang đi, tới tay người nhận đã gần hết hạn.

Đóng bánh khi còn ấm. Bánh đổ mồ hôi, vỏ mềm, dễ mốc.

Chọn loại nhân thịt cho chuyến xa. Đẹp và ngon nhưng rủi ro hỏng, rủi ro bị giữ ở cửa khẩu.

Mua theo hộp đẹp. Hộp quà sang không nói được bánh bên trong làm ngày nào.

Quên hỏi người nhận có kiêng gì. Người lớn tuổi nhiều người phải kiêng đường, kiêng mỡ.

Mua sát Tết, sát Trung Thu. Lò đông, phải chờ lâu, loại ngon hết sớm. Đặt trước nếu có thể.

Xếp bánh giòn dưới đồ nặng. Bánh hạnh nhân vỡ vụn chỉ sau một đoạn đường.

Tin lời "để cả tháng không sao". Hỏi hạn dùng cụ thể và cách giữ; với bánh thủ công, nghe hạn dài quá nên dè chừng.

Câu hỏi thường gặp

Bánh pía có phải bánh của người Hoa không?

Có. Bánh pía có gốc từ người Triều Châu; chữ pía là cách đọc tiếng Triều của chữ bính, nghĩa là bánh. Ở Nam Bộ, người Triều làm bánh pía từ lâu và đưa nhân sầu riêng, trứng muối vào.

Bánh lão bà nhân gì?

Nhân truyền thống là mứt bí đao trắng sên đường, có loại thêm mè, dừa. Vỏ bánh nhiều lớp mỏng, vị ngọt dịu hơn bánh pía.

Bánh tổ người Hoa ăn thế nào?

Bánh tổ làm bằng bột nếp và đường, hấp thành khối dẻo, thường cúng và ăn dịp Tết. Khi bánh cứng lại, người Hoa cắt lát, nhúng trứng rồi chiên.

Mang bánh trung thu ra nước ngoài có được không?

Tuỳ nước. Nhiều nước hạn chế thực phẩm có thịt, trứng; bánh nhân lòng đỏ trứng muối có thể bị giữ. Xem quy định nước đến trên trang chính thức trước chuyến đi và khai báo khi được hỏi.

Bánh pía để được bao lâu?

Tuỳ nhân và cách đóng gói. Loại nhân đậu giữ lâu hơn loại có trứng muối, sầu riêng. Xem hạn dùng trên gói hoặc hỏi lò, để nơi khô mát, tránh nóng.

Mua bánh ở Chợ Lớn làm quà nên chọn loại nào cho người lớn tuổi?

Bánh lão bà, bánh pía nhân đậu là lựa chọn quen vì vị dịu. Nên hỏi trước người nhận có phải kiêng đường hay mỡ không, nhất là người có bệnh mạn tính.