Một ngày trọn ở Chợ Lớn nên chia theo nhịp của chính khu phố: sáng sớm ở chợ Bình Tây và phố thuốc Bắc khi chợ sỉ còn sôi động, trưa nghỉ tránh nắng, chiều thăm hội quán và nhà thờ Cha Tam khi nắng dịu, tối đi dạo trục phố đông hàng quán hoặc bờ kênh rồi gọi xe về từ đường lớn. Đi theo nhịp đó, mỗi nơi sẽ được thấy ở giờ đẹp nhất của nó.
Lộ trình dưới đây dành cho người có trọn một ngày, đi bộ được, muốn hiểu Chợ Lớn chứ không chỉ chụp vài tấm ảnh. Có lịch giờ cụ thể, có chỗ nghỉ, có phương án rút gọn khi mệt, và những lỗi mà người đi một ngày hay mắc.
Giờ mở cửa của chợ, hội quán, nhà thờ có thể thay đổi theo mùa và dịp lễ. Trước ngày đi, nên kiểm tra lại với nơi mình định ghé, đặc biệt nếu đi vào dịp Tết hoặc ngày lễ lớn của người Hoa.
Một ngày ở Chợ Lớn nên chia thế nào?
Người lần đầu lên lịch hay chia theo bản đồ: điểm nào gần thì đi liền. Ở Chợ Lớn, chia theo giờ quan trọng hơn chia theo khoảng cách. Chợ sỉ đẹp nhất lúc sáng sớm và gần như "tắt" sau trưa. Hội quán đẹp nhất khi nắng rọi xuống sân, thoáng nhất khi người đi lễ sớm đã về. Phố hàng quán sống dậy khi trời tối. Một lịch tốt là lịch đặt mỗi nơi vào đúng giờ của nó.
Vì vậy khung chung gồm bốn phần. Buổi sáng dành cho chợ và phố buôn. Buổi trưa nghỉ hẳn, ăn và ngồi chỗ mát, có thể về khách sạn nếu ở gần. Buổi chiều dành cho hội quán, nhà thờ, những con phố yên hơn. Buổi tối dành cho ăn uống và đi dạo.
Phần nghỉ trưa thường bị người đi một ngày bỏ qua vì sợ phí thời gian. Thật ra trưa là lúc nhiều tiệm kéo nửa cửa, nắng gắt nhất, đi bộ ngoài phố vừa mệt vừa ít thấy gì. Nghỉ hai tiếng buổi trưa giúp buổi chiều và tối còn sức, còn hứng.
Đừng cố "phủ" hết Chợ Lớn trong một ngày. Khu này rộng hơn người ta tưởng, có hàng chục hội quán, chùa miếu, nhiều chợ, nhiều phố nghề. Một ngày đủ để thấy cái hồn của nó, không đủ để thấy hết. Để dành vài điểm cho lần sau là cách đi khôn.
Lịch trình mẫu cho một ngày
Lịch dưới đây là gợi ý cho người đến từ khu trung tâm, đi bộ là chính, có gọi xe ở hai ba chặng xa. Giờ có thể dời sớm hay muộn tùy sức.
| Khung giờ | Điểm đến | Ghi chú |
|---|---|---|
| 6 giờ – 7 giờ | Một công viên nhỏ trong khu, ăn sáng | Xem người lớn tuổi tập dưỡng sinh, ăn điểm tâm quanh khu chợ |
| 7 giờ – 8 giờ 30 | Chợ Bình Tây | Đi sân trong, dãy đồ khô, bánh mứt; không chắn lối |
| 8 giờ 30 – 10 giờ | Phố thuốc Bắc Hải Thượng Lãn Ông, phố quanh chợ | Đi chậm, nhìn tiệm cũ, nghỉ một quán nước |
| 10 giờ – 11 giờ 30 | Cụm hội quán trên đường Nguyễn Trãi | Hà Chương, Tuệ Thành, Nghĩa An; nắng rọi sân đẹp nhất |
| 11 giờ 30 – 14 giờ | Ăn trưa, nghỉ | Chọn quán có mái, có quạt hoặc về chỗ nghỉ |
| 14 giờ – 15 giờ 30 | Hội quán Ôn Lăng, đường Lão Tử, Lương Nhữ Học | Phố yên hơn buổi sáng; xem phố đồ cúng, lồng đèn |
| 15 giờ 30 – 17 giờ | Nhà thờ Cha Tam và khu quanh đó | Ngắm kiến trúc, giữ im lặng, không vào khi đang có lễ |
| 17 giờ – 18 giờ | Nghỉ chân, cà phê | Tránh giờ tan tầm trên các trục lớn |
| 18 giờ – 21 giờ | Ăn tối, dạo trục Nguyễn Trãi hoặc bờ kênh | Gọi xe về từ đường lớn, giữ điện thoại cẩn thận |
Chặng nào cũng có thể bỏ. Mệt thì bỏ chặng chiều ở Lão Tử; trời mưa thì dời nhà thờ Cha Tam sang lần sau. Giữ được ba trụ chính: chợ buổi sáng, hội quán giữa buổi, phố buổi tối.
Buổi sáng: chợ, phố buôn và những điều cần biết
Tới sớm là thắng một nửa. Chợ sỉ đông từ tờ mờ sáng. Tới sau chín giờ là đã lỡ phần đáng xem nhất.
Ăn sáng trước khi vào chợ. Đói bụng đi chợ dễ mua lặt vặt, rồi xách cả ngày.
Gửi xe một lần, đi bộ cả buổi. Đường quanh chợ buổi sáng kẹt xe hàng, chạy xe len lỏi vừa chậm vừa nguy hiểm.
Đi theo chiều từ ồn sang tĩnh. Chợ trước, phố thuốc sau, hội quán cuối buổi sáng. Chi tiết từng chặng có trong bài lộ trình nửa buổi sáng đi bộ Chợ Lớn.
Xem bằng mắt, mua bằng sổ. Thấy món muốn mua, ghi lại tên sạp, cuối ngày quay lại hoặc nhờ giao. Đừng xách đồ cả ngày.
Phố thuốc Bắc là phố văn hoá. Ngắm tủ thuốc, ngửi mùi dược liệu. Chuyện dùng thuốc phải qua bác sĩ, thầy thuốc có chứng chỉ.
Uống nước sau mỗi chặng. Nóng lên rất nhanh từ khoảng chín giờ.
Không đứng giữa lối chợ. Lối đi là đường chuyển hàng, người ta đang làm việc.
Buổi trưa: nghỉ cho đúng nghĩa
Từ khoảng mười một giờ rưỡi, Chợ Lớn bước vào giờ chậm nhất. Chợ sỉ vãn, nhiều chủ tiệm ăn trưa ngay trong tiệm, có nơi kéo nửa cửa sắt. Nắng đứng bóng trên những con phố ít cây. Đây không phải giờ để đi bộ ngắm phố.
Chọn một quán ăn có mái, có quạt, ngồi lâu một chút. Người ở khách sạn gần đó có thể về nghỉ một giấc ngắn. Người không có chỗ về thì chọn một quán nước yên, sạc điện thoại, xem lại ảnh buổi sáng, ghi chú những gì muốn hỏi thêm.
Buổi trưa cũng là lúc hợp để gọi xe đổi khu. Nếu buổi chiều định đi các điểm xa hơn cụm Nguyễn Trãi, gọi xe công nghệ đi lúc trưa, đường thưa hơn sáng và chiều.
Một mẹo nhỏ: trưa là lúc để ghé những nơi có máy lạnh như nhà sách, trung tâm mua sắm trong khu, nếu cần mua đồ dùng lặt vặt hoặc chỉ cần mát. Không đặc sắc, nhưng giữ sức cho nửa ngày còn lại.
Buổi chiều: hội quán yên tĩnh, nhà thờ, phố đồ cúng
Hội quán Ôn Lăng trên đường Lão Tử. Ít khách du lịch hơn cụm Nguyễn Trãi, hợp với buổi chiều thong thả.
Đường Lương Nhữ Học. Phố lồng đèn, đồ trang trí, nổi nhất mùa Trung Thu; ngày thường vẫn có tiệm mở bán đồ trang trí.
Nhà thờ Cha Tam. Nhà thờ Công giáo của cộng đồng người Hoa, kiến trúc pha nét phương Đông. Giữ im lặng, ăn mặc kín đáo, không vào tham quan khi đang có thánh lễ.
Hỏi giờ mở cửa trước. Hội quán và nhà thờ đều có giờ riêng, có khi đóng nghỉ trưa. Đừng xếp điểm quan trọng vào cuối chiều mà không kiểm tra.
Đi chậm qua các phố nhà ống. Chiều là lúc nắng xiên lên mặt tiền, ban công, cửa chớp. Ngước nhìn lên thay vì chỉ nhìn ngang.
Ngồi lại ở một sân hội quán. Không làm gì cả, chỉ ngồi nhìn khói nhang, nghe tiếng chuông. Nhiều người nhớ khoảnh khắc này nhất.
Chụp ảnh cho lịch sự. Buổi chiều ít người đi lễ hơn, dễ chụp hơn, nhưng vẫn giữ nguyên tắc trong bài chụp ảnh ở Chợ Lớn sao cho lịch sự.
Tránh giờ tan tầm trên trục lớn. Từ khoảng năm giờ chiều, Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo, Hùng Vương đông xe. Nghỉ chân thay vì di chuyển lúc này.
Buổi tối: ăn, dạo và về cho an toàn
Khi chợ sỉ đã đóng và hội quán khép cửa, Chợ Lớn chuyển sang nhịp của khu ở. Hàng quán dọn ra vỉa hè, người dân ngồi hóng mát trước cửa nhà, trẻ con chạy chơi. Buổi tối không phải lúc tham quan di tích mà là lúc ngồi ăn, đi dạo và nhìn đời sống thường ngày.
Bữa tối chọn các món nước, món điểm tâm buổi tối, chè. Sau bữa, có thể đi dọc trục Nguyễn Trãi đông vui hoặc ra bờ kênh Tàu Hủ cho thoáng. Bài Chợ Lớn buổi tối chia khung giờ và những chỗ nên, không nên đi.
Về khuya, gọi xe từ đường lớn, đứng chỗ sáng, cất điện thoại khi đứng sát mép đường. Người đi một mình nên về trước khi các con phố vắng hẳn.
Kết thúc một ngày như vậy, chân sẽ mỏi, nhưng sẽ thấy Chợ Lớn qua đủ bốn nhịp: buôn bán, nghỉ ngơi, thờ phụng, sinh hoạt. Đó là thứ một buổi tham quan vội không cho được.
Chuẩn bị trước ngày đi
Làm xong những việc này từ tối hôm trước, sáng ra chỉ việc đi.
- Kiểm tra lịch âm. Ngày rằm, mùng một, ngày lễ lớn của người Hoa hội quán sẽ rất đông. Chọn ngày theo mục đích của mình.
- Kiểm tra thời tiết. Mùa mưa nên dồn các điểm ngoài trời vào buổi sáng.
- Chọn cách đi và chỗ gửi xe. So sánh các cách trong bài đi Chợ Lớn bằng gì, gửi xe ở đâu.
- Lưu sẵn các điểm trên bản đồ điện thoại. Đánh dấu chợ Bình Tây, các hội quán, nhà thờ Cha Tam, vài quán ăn dự phòng.
- Chuẩn bị đồ. Giày đi bộ đã quen chân, nón, áo khoác mỏng che vai, nước, sạc dự phòng, tiền mặt lẻ.
- Ghi giờ mở cửa cần kiểm tra. Hỏi lại hoặc tra trên kênh chính thức của nơi mình định ghé.
- Hẹn điểm gặp nếu đi nhóm. Chọn một điểm dễ nhận ở mỗi chặng, phòng khi lạc nhau.
- Ngủ sớm. Lịch bắt đầu từ sáu giờ sáng. Ngủ muộn thì cả buổi sáng đi trong mệt mỏi.
Hai kiểu ngày ở Chợ Lớn: hai ví dụ
Một cặp bạn trẻ thích chụp ảnh đi theo đúng lịch trên, nhưng dồn trọng tâm vào ánh sáng. Sáu giờ họ ở công viên, chụp người tập dưỡng sinh từ xa. Bảy giờ vào chợ, chụp từ góc thoáng, xin phép hai ba chủ sạp, mua mỗi sạp một món nhỏ. Mười giờ ở hội quán, chờ nắng rọi qua khói nhang. Trưa về khách sạn lọc ảnh. Chiều họ đi chậm qua các dãy nhà ống để chụp ban công, cửa chớp. Tối chỉ ăn và đi dạo, cất máy ảnh.
Một người đàn ông gốc Hoa ngoài năm mươi, sống ở nước ngoài, về tìm lại khu phố ông bà từng ở. Ông bỏ hẳn phần chợ và phố nghề, dành cả buổi sáng ở hội quán của bang mình, hỏi chuyện người trông coi, xem bảng công đức có khắc tên ông nội không. Chiều ông đi tìm con đường cũ theo trí nhớ của cha, nhờ một bà bán nước chỉ đường. Tối ăn món nước mà ông nhớ từ thuở nhỏ. Một ngày, ba điểm, nhưng là ngày đáng nhất của chuyến về.
Hai kiểu ngày khác hẳn nhau nhưng giống ở một điểm: biết mình đi để làm gì, rồi dám bỏ những thứ không phục vụ mục đích đó.
Người đi cùng gia đình có người già, trẻ nhỏ thì không nên theo lịch cả ngày. Nửa ngày buổi sáng với hai ba điểm là vừa, phần còn lại để dành cho dịp khác.
Những lỗi hay gặp khi đi Chợ Lớn một ngày
Bắt đầu quá muộn. Tới mười giờ mới bắt đầu là mất trọn phần chợ sỉ.
Bỏ nghỉ trưa. Đi bộ giữa trưa rồi chiều không còn sức, tối bỏ về sớm.
Xếp quá nhiều điểm. Mười điểm một ngày là mười lần nhìn lướt. Năm sáu điểm đã là nhiều.
Không kiểm tra giờ mở cửa. Tới nơi gặp cửa đóng, nhất là chiều muộn và dịp lễ.
Mang đồ cồng kềnh cả ngày. Mua sắm để cuối ngày hoặc nhờ giao.
Ăn mặc không hợp nơi thờ. Quần quá ngắn, áo hở vai. Mang theo khăn choàng là xong.
Chạy xe máy len trong khu chợ. Vừa chậm vừa dễ va chạm. Gửi xe rồi đi bộ.
Tin bản đồ hơn người địa phương. Nhiều lối tắt, nhiều đoạn một chiều chỉ người trong khu biết. Hỏi đường người bán hàng rất hiệu quả.
Khi nào nên hỏi người có chuyên môn hoặc cơ quan có thẩm quyền?
Giờ mở cửa, quy định tham quan. Hỏi văn phòng hội quán, nhà thờ, ban quản lý chợ. Thông tin trên mạng nhiều khi đã cũ.
Dẫn đoàn đông, có thu phí. Hướng dẫn du lịch có thu phí cần tuân theo quy định về hướng dẫn viên. Thuê hướng dẫn viên có thẻ khi đi đoàn.
Phân luồng giao thông dịp lễ. Theo dõi thông báo của cơ quan chức năng trên báo chí, kênh chính thức.
Say nắng, mệt, choáng. Đưa vào chỗ mát, cho uống nước; triệu chứng không giảm thì đến cơ sở y tế gần nhất.
Mất đồ, mất giấy tờ. Trình báo công an nơi xảy ra. Người nước ngoài mất hộ chiếu cần liên hệ thêm cơ quan đại diện nước mình.
Trẻ lạc. Báo ngay ban quản lý chợ, người bán xung quanh và công an nếu chưa tìm thấy.
Mua dược liệu, thuốc Bắc. Chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ, thầy thuốc có chứng chỉ.
Bay flycam, chụp ảnh thương mại. Hỏi cơ quan có thẩm quyền và ban quản lý nơi chụp trước.
Câu hỏi thường gặp
Chợ Lớn đi một ngày có đủ không?
Một ngày đủ để thấy chợ sỉ, phố thuốc Bắc, cụm hội quán chính và đời sống buổi tối. Không đủ để đi hết các hội quán, chợ và phố nghề, nên để dành một vài điểm cho lần sau.
Nên bắt đầu ngày ở Chợ Lớn lúc mấy giờ?
Khoảng sáu tới bảy giờ sáng là tốt nhất để kịp nhịp chợ sỉ. Bắt đầu sau chín giờ vẫn được, nhưng phần sôi động nhất của chợ đã qua.
Có nên ở khách sạn trong khu Chợ Lớn không?
Ở trong khu giúp đi sớm dễ hơn và có chỗ về nghỉ trưa. Người chỉ đi một ngày từ khu trung tâm vẫn có thể đi về bằng xe công nghệ hoặc xe buýt.
Nhà thờ Cha Tam có cho vào tham quan không?
Khách có thể ngắm kiến trúc và vào trong khi không có thánh lễ, ăn mặc kín đáo và giữ im lặng. Giờ mở cửa nên hỏi lại văn phòng giáo xứ.
Đi Chợ Lớn một ngày có cần hướng dẫn viên không?
Không bắt buộc với khách lẻ vì các điểm chính khá gần nhau. Đi đoàn đông hoặc muốn nghe kỹ về lịch sử, văn hoá thì thuê hướng dẫn viên có thẻ.
Một ngày ở Chợ Lớn nên mang theo bao nhiêu tiền mặt?
Mang tiền mặt lẻ vừa đủ cho gửi xe, ăn uống, nước và vài món nhỏ, vì nhiều sạp và quán nhỏ vẫn chuộng tiền mặt. Không mang nhiều tiền mặt và trang sức đắt tiền.
