Chụp ảnh ở Chợ Lớn cho lịch sự gói trong mấy việc: hỏi trước khi chụp người, không dùng đèn flash và không đứng chắn bàn thờ trong hội quán, không đứng giữa lối đi trong chợ, và xin phép ban quản lý trước khi chụp ảnh cưới, quay video hay bay flycam. Ai giữ được mấy điều đó sẽ thấy người Chợ Lớn dễ chịu hơn mình tưởng.
Vài năm nay Chợ Lớn thành điểm chụp ảnh quen: áo dài trước cổng hội quán, ảnh cưới dưới trần nhang vòng, video ngắn trong lối chợ. Người buôn bán và người đi lễ chịu đựng nhiều, nhưng cũng có lúc bực. Bài này đi qua từng loại không gian và cách chụp cho đẹp mà không làm phiền ai.
Vì sao chụp ảnh ở Chợ Lớn cần tế nhị hơn ở chỗ khác?
Chợ Lớn trước hết là nơi người ta sống và làm ăn, sau đó mới là điểm tham quan. Lối đi trong chợ Bình Tây là đường chuyển hàng, mỗi phút đứng chắn là mỗi phút người khuân vác phải chờ. Sạp hàng là chỗ kiếm cơm, không phải phông nền. Người bán buổi sáng bận tới mức không có thời gian giải thích cho khách vì sao họ không thích bị chụp.
Hội quán, chùa miếu là nơi thờ tự đang có người đi lễ thật, không phải phim trường. Một bà cụ quỳ khấn trước bàn thờ Bà đang gửi gắm chuyện nhà mình, bị người lạ dí máy vào mặt là chuyện rất khó chịu. Người trông coi hội quán đã quen với khách chụp ảnh, nhưng cũng đã gặp đủ cảnh tạo dáng ngồi lên bệ, trèo lên lư hương.
Một lý do nữa ít ai nói: nhiều người lớn tuổi ở Chợ Lớn không muốn hình mình lên mạng, có người vì lý do riêng, có người vì từng bị đem hình ra chú thích sai, gán cho câu chuyện nghèo khổ hay "phố cổ đìu hiu". Tôn trọng điều đó là phép lịch sự tối thiểu.
Tin vui là chụp lịch sự không làm ảnh kém đi. Phần lớn ảnh đẹp ở Chợ Lớn là ảnh chụp từ xa, từ phía sau, ảnh chi tiết bàn tay, mái ngói, ánh nắng, những thứ chẳng làm phiền ai.
Trong hội quán và chùa miếu
Không dùng đèn flash. Ánh đèn chớp làm phiền người đang lễ và không tốt cho tượng, hoành phi cổ. Tăng độ nhạy sáng hoặc tìm chỗ có nắng rọi.
Không đứng chắn trước bàn thờ. Lối giữa hướng vào bàn thờ chính là của người lễ. Chụp từ hai bên.
Không chụp cận mặt người đang khấn. Muốn có cảnh người lễ thì chụp từ phía sau, từ xa, để họ thành một phần khung cảnh.
Không leo, ngồi, dựa lên đồ thờ. Lư hương, bệ đá, lan can gian thờ không phải chỗ tạo dáng.
Không bước lên ngạch cửa. Nhiều người lớn tuổi coi trọng việc bước qua, không giẫm lên ngạch cửa gỗ.
Hỏi trước nếu thấy biển "không chụp ảnh". Một số gian thờ có quy định riêng. Không chắc thì hỏi người trông coi.
Không dùng chân máy chiếm lối. Chân máy, đèn, phản quang dựng giữa sân ngày đông người là cản trở. Ngày thường vắng, vẫn nên hỏi trước.
Đóng góp công đức nếu chụp lâu. Không bắt buộc, nhưng chụp cả buổi trong hội quán thì bỏ chút công đức là phải lẽ.
Trong chợ sỉ và phố nghề
Đừng đứng giữa lối đi. Đứng sát vào một góc, nhường lối cho xe đẩy, người khiêng hàng.
Hỏi chủ sạp trước khi chụp sạp. Một câu "cô ơi cho con chụp sạp một tấm nha" là đủ. Bị từ chối thì cảm ơn rồi đi.
Mua một món nhỏ. Mua gói hạt, gói bánh rồi xin chụp là cách người ta vui vẻ nhất.
Tránh giờ cao điểm. Sáng sớm chợ sỉ bận nhất. Muốn chụp sạp thong thả thì đi gần trưa khi đã vãn.
Không chụp tiền bạc, sổ sách. Quầy tính tiền, sổ ghi nợ, xấp tiền là chuyện làm ăn riêng của người ta.
Cẩn thận với người khuân vác. Họ đang làm việc nặng, cần đường đi. Chụp họ từ xa, không bắt họ dừng lại tạo dáng.
Không chạm hàng để sắp lại cho đẹp. Sắp lại hàng của người ta để chụp là lấn quyền chủ sạp.
Phố thuốc Bắc: đứng ngoài cửa. Tiệm thuốc chật, nhiều người vào bốc thuốc vì bệnh. Chụp từ cửa, đừng vào đi lại giữa tiệm.
Xin chụp chân dung người lạ thế nào cho khéo?
Có những gương mặt ở Chợ Lớn đáng một tấm chân dung: ông cụ đọc báo trước tiệm, bà bán bánh có nụ cười hiền. Cách hỏi quyết định người ta gật hay lắc.
- Trò chuyện trước. Hỏi thăm vài câu, mua một món, khen một thứ thật lòng. Đừng giơ máy lên ngay.
- Hỏi rõ ràng. Nói mình muốn chụp một tấm chân dung, chụp để làm gì: lưu niệm, đăng mạng hay làm dự án.
- Tôn trọng câu trả lời. Bị từ chối thì cảm ơn và đi. Không năn nỉ, không chụp lén sau đó.
- Chụp nhanh, tự nhiên. Không bắt người ta đổi tư thế quá nhiều. Hai ba tấm là đủ.
- Cho xem ảnh. Đưa màn hình cho người ta xem. Nhiều cụ rất vui khi thấy mình trong ảnh.
- Hỏi chuyện đăng ảnh. Nếu định đăng lên mạng, hỏi rõ người ta có đồng ý không. Có người vui khi được chụp nhưng không muốn lên mạng.
- Gửi lại ảnh nếu hứa. Hứa in ảnh mang lại thì giữ lời. Người Chợ Lớn nhớ lâu những người giữ chữ tín, kể cả chuyện nhỏ.
Chụp ảnh cưới, quay video, bay flycam
Chụp ảnh cưới, ảnh áo dài, ảnh kỷ yếu theo nhóm ở hội quán khác hẳn khách lẻ chụp vài tấm. Có thợ chụp, có đồ nghề, có người thay đồ, chiếm chỗ cả tiếng đồng hồ. Trường hợp này nên liên hệ ban quản trị hội quán từ trước để hỏi có được phép không, giờ nào, có quy định gì. Nhiều nơi cho phép nhưng có điều kiện; có nơi không nhận chụp thương mại.
Quay video cho kênh mạng xã hội cũng vậy. Một người cầm điện thoại quay lướt qua thì không ai để ý; một nhóm có micro, đèn, đứng nói trước gian thờ thì rất dễ bị nhắc. Hỏi trước luôn nhanh hơn bị mời ra.
Flycam là chuyện riêng. Bay thiết bị bay không người lái ở khu dân cư đông, gần nơi thờ tự, gần trục đường lớn cần tuân theo quy định hiện hành về cấp phép bay, và có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý nếu bay tùy tiện. Ai muốn quay toàn cảnh mái ngói Chợ Lớn từ trên cao nên tìm hiểu thủ tục với cơ quan có thẩm quyền trước, đừng nghe "bay nhanh rồi hạ, không ai biết".
Chụp trong chợ Bình Tây với ê kíp, đồ nghề, nên hỏi ban quản lý chợ. Chợ là nơi buôn bán, chụp ảnh cưới giữa lối đi giờ đông sẽ bị phản ứng và đúng là nên bị phản ứng.
Đăng ảnh Chợ Lớn lên mạng cho đúng mực
Ghi đúng tên nơi chụp. Hội quán Tuệ Thành, hội quán Nghĩa An có tên riêng. Đừng gọi chung là "chùa Tàu".
Không gán câu chuyện cho người trong ảnh. Một ông cụ ngồi trước tiệm không phải "người già cô đơn" chỉ vì bạn thấy vậy.
Tránh chú thích "phố cổ đìu hiu", "sắp biến mất". Người đang sống ở đó không thấy mình đìu hiu. Viết điều mình thấy, không viết điều mình tưởng.
Che hoặc bỏ ảnh có biển số xe, số nhà rõ. Nhất là ảnh chụp người lớn tuổi, trẻ nhỏ trước nhà.
Không đăng ảnh trẻ em khi chưa hỏi cha mẹ. Đây là nguyên tắc chung, ở Chợ Lớn càng nên giữ.
Không đăng ảnh người đang khấn cận mặt. Dù chụp được, cũng không nên đăng.
Ghi nguồn nếu dùng lại ảnh người khác. Ảnh đẹp về Chợ Lớn nhiều người chụp. Dùng lại thì xin phép và ghi tên tác giả.
Gỡ ảnh khi người trong ảnh yêu cầu. Nếu có người nhắn xin gỡ, gỡ ngay, không tranh cãi.
Câu hỏi thường gặp
Có được chụp ảnh trong hội quán ở Chợ Lớn không?
Phần lớn hội quán cho khách chụp ảnh tham quan, miễn không dùng đèn flash, không đứng chắn bàn thờ và không chụp cận mặt người đang lễ. Một số gian thờ có quy định riêng, nên để ý biển báo hoặc hỏi người trông coi.
Chụp ảnh cưới ở hội quán có cần xin phép không?
Nên liên hệ ban quản trị hội quán từ trước, vì chụp ảnh cưới có ê kíp, đồ nghề và chiếm chỗ lâu. Mỗi nơi có quy định và điều kiện khác nhau.
Chụp ảnh trong chợ Bình Tây có bị cấm không?
Khách chụp ảnh lưu niệm thông thường vẫn được, chỉ cần không chắn lối và hỏi chủ sạp trước khi chụp sạp. Chụp có ê kíp, đồ nghề thì nên hỏi ban quản lý chợ.
Bay flycam ở Chợ Lớn có được không?
Bay flycam cần tuân thủ quy định hiện hành về cấp phép bay, nhất là ở khu dân cư đông và gần nơi thờ tự. Tìm hiểu thủ tục với cơ quan có thẩm quyền trước khi bay.
Giờ nào chụp ảnh Chợ Lớn đẹp nhất?
Sáng sớm có nắng xiên và cảnh chợ sỉ sôi động; giữa buổi sáng là lúc nắng rọi vào sân hội quán, xuyên qua khói nhang. Trưa nắng gắt, ảnh dễ bị chói và tương phản mạnh.
Người bán hàng không cho chụp thì làm sao?
Cảm ơn rồi đi tiếp, không chụp lén. Có rất nhiều cảnh khác để chụp mà không cần làm phiền ai.
